Odszkodowanie za lokal socjalny a brak lokali socjalnych interpelacja

Interpelacja nr 13109 do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej

   Szanowny Panie Ministrze!

 Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego określa odpowiedzialność odszkodowawczą gmin wobec właścicieli lokali mieszkalnych z tytułu niedostarczenia osobie uprawnionej, z mocy wyroku sądowego, lokalu socjalnego. Odpowiedzialność gmin za niedostarczenie lokalu socjalnego osobie uprawnionej z mocy wyroku eksmisyjnego nie budzi obecnie wątpliwości, zaś jej podstawą jest art. 417 Kodeksu cywilnego, który w § 1 stanowi, iż za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

   Z uwagi, iż gminy nie posiadają wystarczającej liczby lokali socjalnych mogących zaspokoić rosnącą coraz szybciej liczbę niezrealizowanych wyroków eksmisyjnych, narażają się w ten sposób na odpowiedzialność odszkodowawczą wobec właścicieli lokali mieszkalnych. Właściciele mieszkań sprawniej i skuteczniej wykorzystują swoje uprawnienia w postaci uzyskania odszkodowań od gmin za niedostarczenie lokalu socjalnego osobie uprawnionej na mocy wyroku sądowego, które to coraz bardziej obciążają samorządowe budżety. Narastająca fala sukcesywnie wzrastających odszkodowań niewątpliwie nie rozwiązuje problemu, jakim jest brak lokali socjalnych, ale dodatkowo poprzez uszczuplenie budżetów gmin pogłębia te trudności. Skala odszkodowań na rzecz właścicieli lokali, zarówno tych zinstytucjonalizowanych, jak też prywatnych, sięga już w przeciągu roku kilkudziesięciu milionów złotych i niestety ma tendencję wzrostową. Należy pamiętać, że uiszczenie odszkodowania przez gminę na rzecz właściciela lokalu mieszkalnego nie rozwiązuje problemu braku lokali socjalnych, gdyż takie odszkodowanie gmina będzie zobligowana uiszczać na rzecz właściciela lokalu dopóki nie zapewni osobie zajmującej jego lokal bez tytułu prawnego mieszkania socjalnego. Zasadniczym powodem deficytu lokali socjalnych są oczywiście ograniczone środki pieniężne, jakimi gminy na ten cel dysponują, tym bardziej iż koszta z takimi lokalami związane to nie tylko koszty ich budowy, ale również przygotowania gruntu do takiej inwestycji czy też późniejszej ich eksploatacji i remontów.

   Przepisem, który czyni zadaniem własnym gmin zaspokojenie mieszkaniowych potrzeb ludności, w szczególności tej o niskich dochodach, jest art. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów (...), który stanowi, iż do obowiązków własnych gmin należy w tym zakresie:

   - tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej,

   - zapewnienie lokali socjalnych i lokali zamiennych, a także

   - zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach.

   Taka konstrukcja przepisu, poprzez powierzenie tych zadań jako zadań własnych gmin, skutkuje koniecznością zapewnienia przez gminy w swych budżetach środków finansowych na ich realizację, co w kontekście narastającej fali odszkodowań za brak lokali socjalnych powoduje nadmierne ich obciążenie i poważne trudności gmin z prawidłowym wywiązywaniem się ze swych obowiązków nie tylko w zakresie mieszkalnictwa, ale również w zakresie innych ustawowych obowiązków. Owszem, ustawa o ochronie praw lokatorów (...) stwarza możliwość otrzymywania przez gminy dotacji celowych ze środków budżetu państwa na realizację tych zadań. Przykładem wsparcia gmin w przedstawionym powyżej zakresie jest ustawa z 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 251, poz. 1844, z późn. zm.), jednakże wydaje się, że zakres wsparcia gmin zapewniony przez tę ustawę jest niewspółmierny do wzrastających w tym zakresie potrzeb i kosztów koniecznych do ich zaspokojenia. Pozostawienie gmin bez znaczącego wsparcia finansowego na potrzeby rozwiązania problemu braku lokali socjalnych może wywołać znaczące trudności w prawidłowej realizacji zadań własnych generujących coraz większe koszty.

   Art. 75 Konstytucji RP stanowi, iż władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałają bezdomności, wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania. W świetle ustawy o ochronie praw lokatorów (...) zadania w postaci rozwoju budownictwa socjalnego i zapewnienie środków finansowych na ten cel zostały scedowane wyłącznie na gminy, zaś możliwość wsparcia finansowego ze środków budżetu państwa jest mocno ograniczona.

   W związku z tym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

   1. Jaka jest skala finansowego wsparcia gmin na podstawie ustawy z 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych w poszczególnych latach jej obowiązywania?

   2. Czy przewidywane są nowe regulacje prawne zapewniające określone rozwiązania systemowe mające na celu dodatkowe, ze środków budżetu państwa, finansowe wsparcie gmin w rozwiązaniu problemu braku lokali socjalnych?

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Jarosław Górczyński

   Warszawa, dnia 19 grudnia 2012 r.

Zasady odpowiedzialności za niedostarczenie lokalu socjalnego – odpowiedź na interpelację

Przedstawiamy odpowiedź na interpelację dotyczącą kwestii regresu gminy w zakresie odszkodowania za zasądzone odszkodowanie za niedostarczenie lokalu socjalnego. 

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 2575

w sprawie odszkodowań za niedostarczenie lokalu socjalnego

  

Szanowna Pani Marszałek!

Odpowiadając na przekazaną w dniu 8 marca br. interpelację pana posła Janusza Dzięcioła, nr SPS-023-2575/12, z dnia 27 lutego br. w sprawie odszkodowań za niedostarczenie lokalu socjalnego, uprzejmie informuję, co następuje.

   Zgodnie z art. 4 ust 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, z późn. zm.) tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Wobec powyższego obowiązek zapewniania lokali socjalnych m.in. na potrzeby eksmisji wolą ustawodawcy został nałożony na gminy.

   Jeżeli gmina nie dostarcza lokalu socjalnego osobie uprawnionej do niego z mocy wyroku, właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze do gminy na podstawie art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) art. 18. ust. 5 ustawy. Przepis powyższy umożliwia właścicielowi lokalu dochodzenie od gminy odszkodowania na zasadach ogólnych, a zatem w zakresie wyznaczonym przez treść art. 361 § 2 K.c. Dlatego też gmina obowiązana jest do wypłacenia odszkodowania w pełnej wysokości, tj. ponosi odpowiedzialność za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, a naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Zgodność omawianego przepisu z Konstytucją RP potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2010 r. (sygn. akt P 1/08).

   Uprzejmie wyjaśniam, że aktualne przepisy prawa zobowiązują także byłych lokatorów zajmujących lokal bez tytułu prawnego uprawnionych na mocy orzeczenia sądowego do otrzymania lokalu socjalnego do opłacania odszkodowania w wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, jakie byliby obowiązani opłacać, gdyby stosunek prawny nie wygasł (art. 18 ust. 3).

   Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt V CSK 31/2008), który określa charakter odpowiedzialności gminy oraz byłego lokatora z orzeczonym wyrokiem eksmisji, stwierdził: ˝Odpowiedzialność odszkodowawcza gminy wobec właściciela za niedostarczenie lokalu socjalnego osobie uprawnionej do takiego lokalu z mocy wyroku orzekającego eksmisję nie jest odpowiedzialnością subsydiarną w stosunku do obowiązku tej osoby wynikającego z art. 18 ust. 1 i 3 ustawy (...)˝. Jak stanowi uzasadnienie ww. wyroku: ˝odpowiedzialność odszkodowawcza gminy wobec właściciela za niedostarczenie lokalu socjalnego byłemu lokatorowi, uprawnionemu, według wyroku orzekającego eksmisję, do lokalu socjalnego i odpowiedzialność tego lokatora wobec właściciela oparta na art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie praw lokatorów ma - w zakresie, w jakim ich obowiązki pokrywają się - charakter odpowiedzialności in solidum. Ponieważ odpowiedzialność odszkodowawcza gminy za niedostarczenie lokalu socjalnego służy ochronie właściciela, a nie byłego lokatora uprawnionego do lokalu socjalnego, gminie, która zapłaciła właścicielowi odszkodowanie, przysługuje regres w stosunku do tego lokatora w granicach jego obowiązku określonego w art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie praw lokatorów.˝ Z istoty odpowiedzialności in solidum wynika, że ten, kto spełnił świadczenie (gmina), może domagać się od pozostałych współdłużników (byłego lokatora) zwrotu odpowiedniej części wypłaconego odszkodowania (tzw. roszczenie regresowe).

   Biorąc pod uwagę powyższe, uprzejmie informuję, że w mojej opinii nie zachodzi potrzeba dokonywania zmian, o których mowa w piśmie pana posła.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Piotr Styczeń

   Warszawa, dnia 22 marca 2012 r.

W kwestii konsultacji roszczeń dotyczących odszkodowania od Miasta Poznań za niedostarczenie lokalu socjalnego zapraszamy do kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym.
Kancelaria tel: 61-641-64-61

Regres gminy za odszkodowanie za brak lokalu socjalnego

Poniżej prezentujemy interpelację dotyczącą kwestii regresu gminy w zakresie odszkodowania za zasądzone odszkodowanie za niedostarczenie lokalu socjalnego

Interpelacja nr 2575

do ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej

w sprawie odszkodowań za niedostarczenie lokalu socjalnego

   Szanowny Panie Ministrze!

Niniejsza interpelacja spowodowana jest negatywnymi sygnałami płynącymi z samorządów.  W aktualnym stanie prawnym gminy zobowiązane są do wypłaty odszkodowań za niedostarczenie lokalu socjalnego na rzecz właścicieli mieszkań zajmowanych przez osoby z uprawnieniami do lokalu socjalnego. Brak jednocześnie podstawy materialnoprawnej do dochodzenia przez gminy zwrotu wypłacanych z tego tytułu należności.

   Wobec powyższego zapytuję Pana Ministra: Czy resort rozpatruje możliwość wystąpienia z inicjatywą legislacyjną w przedmiocie nowelizacji art. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gmin i o zmianie Kodeksu cywilnego, poprzez uzupełnienie treści tegoż artykułu poprzez dodanie ust. 6 w brzmieniu: W przypadku wypłaty przez gminę odszkodowania określonego w ust. 5 gminie przysługuje roszczenie regresowe w stosunku do osób wskazanych w ust. 3?

  

Z poważaniem

   Poseł Janusz Dzięcioł

   Grudziądz, dnia 27 lutego 2012 r.